KIỂM TRA TAM ĐOẠN LUẬN
Có suy ra được không?
Hai tiền đề và một kết luận. Trang này trả lời một câu hỏi — kết luận có suy ra được không? — và chỉ ra lý do trên các vòng tròn. Các tiền đề có đúng không là nửa còn lại, nằm ngay bên dưới.
Try one:
The two linkssay each as strongly as you can defend, and no more — ⇄ flips its direction
Nửa còn lại: cách kiểm tra các tiền đề có đúng không
Trang này trả lời một câu hỏi — kết luận có suy ra được không. Nó không nói gì về việc các tiền đề có đúng không, mà mánh khóe phổ biến nhất trong tranh luận lại là logic hoàn hảo dựng trên một tiền đề chưa ai xem xét. Nửa này không thể tự động hóa, nên đây là danh sách câu hỏi. Hãy hỏi mọi bên như nhau, kể cả bên mình.
1 · Tìm tiền đề chịu lực
Thực ra cả lập luận dựa vào điều gì?
- Nhận định nào, nếu sụp đổ, sẽ kéo kết luận sụp theo?
- Điều gì được trình bày như hiển nhiên nhưng thực ra còn tranh cãi?
- Tôi phải tin sẵn điều gì thì chuyện này mới hợp lý?
- Bước nào từ các lý do đến kết luận đã không được nói ra?
2 · Nếu đó là một dữ kiện kiểm chứng được
Con số, tài liệu, sự kiện — hãy mở chúng ra.
- Nguồn nào xác nhận điều đó, và tôi có tự mở nguồn đó ra xem được không?
- Nguồn có nói đúng như vậy không, hay là điều gì đó đã bị diễn đạt lại dọc đường?
- Điều gì sẽ chứng minh nhận định này sai?
- Nếu không có nguồn, tại sao lại không có?
3 · Nếu đó là một nhận xét về giá trị
Không ai quyết định giá trị thay bạn; những câu hỏi này chỉ
cho thấy điều đang bị che khuất.
- Đó là giá trị của ai, và mọi người ở đây có đều coi đó là điều hiển nhiên không?
- Tôi có áp dụng cùng nhận xét đó cho phía bên kia không?
- Có phải một dữ kiện đang đội lốt giá trị, hay một giá trị đang đội lốt dữ kiện?
- Một người không đồng ý — và không phải người xấu — sẽ nói gì?
4 · Nếu đó là một dự đoán, hoặc một nhận định về ý định
Cả hai đều chưa thể kiểm chứng lúc này. Hãy cảnh giác khi
một trong hai được nói ra như sự thật.
- Làm sao ai đó biết được người khác định làm gì — bằng chứng ở đâu, chứ không phải cảm giác?
- Có điều gì không thể chứng minh đang bị coi như đã ngã ngũ không?
- Điều gì sẽ xác nhận hoặc bác bỏ dự đoán này, và đến khi nào?
- Có phải nỗi sợ đang thế chỗ cho bằng chứng?
5 · Hai câu hỏi cho mọi lập luận, không có ngoại lệ
- Điều gì sẽ thuyết phục bạn rằng bạn sai? Nếu không có gì cả, thì đây là niềm tin chứ không phải lập luận.
- Tôi có thể đặt cùng câu hỏi đó cho phía mà tôi đồng tình không?
Trong một cuộc đối thoại, đây chính là việc của hội đồng: một tiền đề có đúng hay không là do những người hiểu tình hình
quyết định, không phải trang này và cũng không phải một mô hình.