Sjabloon voor grondoorzaakanalyse
Voor een groep van twaalf tot twintig mensen die een
probleem delen. Loopt op een muur van systeemkaartjes in één dag, of online in een paar effectieve uren, verspreid zoals de groep wil. Elke fase heeft één regel die haar eerlijk houdt.
Dit is het sjabloon dat deze site uitvoert; de getallen zijn de getallen waarvan gemeten is dat ze werken.
0 · De vraagEén zin, over oorzaken,
niet over oplossingen. ‘Wat drijft de vertraagde leveringen in de regio?’ — niet ‘hoe lossen we de vertragingen op’. Schrijf hem op waar
iedereen hem de hele sessie kan zien.
1 · Bedenken 45–90 min
Ieder schrijft oorzaken op kaartjes, alleen, één oorzaak per kaartje, voordat hij of zij die van een ander leest. Regel: eerst schrijven, dan
lezen — een kaartje dat geschreven is na het lezen van de muur, is niet onafhankelijk. Reken op 50–100 kaartjes van vijftien mensen.
2 · Toelichten 60–120 min
Elke schrijver zegt wat zijn of haar kaartje betekent; anderen mogen vragen wat het betekent. Regel: geen oordeel — niemand zegt of een
kaartje klopt, belangrijk is of beter dan een ander. Voeg twee kaartjes alleen samen als beide schrijvers het erover eens zijn dat ze hetzelfde zeggen.
3 · Clusteren 45 min
Groepeer kaartjes met een gemeenschappelijk thema. Regel: een cluster ontstaat als de mensen die de kaartjes plaatsten het eens zijn dat ze bij elkaar horen — de mening van één persoon is niet genoeg.
Geef clusters als laatste een naam. De namen helpen mensen de hele muur te lezen en over thema’s heen te stemmen; er wordt nooit
over de namen zelf gestemd en ze worden nooit gestructureerd — de kaartjes wel.
4 · Kiezen 15 min
Een paar stickers per persoon, één per kaartje, in stilte. Neem de top van de lijst — zoveel als een groep kan structureren, zo’n vijftien. Regel: houd enkele plekken vrij voor kaartjes die geen
stickers kregen, maar die iemand met een bron kan onderbouwen — een oorzaak waarop niemand stemde, kan toch de wortel zijn.
5 · Structureren 2–4 uur; de kern ervan
Vraag voor elk paar kaartjes op de shortlist: heeft A aanzienlijke invloed op B? Regel: een koppeling is pas beslist als
drie kwart van wie stemt het eens is; een paar dat die drempel in geen van beide richtingen haalt, wordt vastgelegd als betwist, nooit als ‘nee’.
Sla paren over die er al uit volgen (als A→B en B→C beslist zijn, is A→C dat ook). Met vijftien kaartjes zijn dat 210 vragen vóór het
overslaan; in de praktijk 60–90. Vijftien is het eigen getal van dit blad, gekozen zodat een sessie in een
middag past; het platform structureert elk kaartje dat een stem kreeg.
6 · Kaart 30 min
Teken de koppelingen. Zet een kaartje onder elk kaartje dat het beïnvloedt. De kaartjes onderaan, met niets eronder, zijn de
grondoorzaken. Zet de betwiste paren naast de kaart.
7 · Acties 60 min
Stel acties voor. Vraag voor elke actie en elke wortel of de actie die wortel in beweging zet, bij dezelfde 75%. Regel: een
actie die geen enkele wortel in beweging zet, is geen actie tegen een grondoorzaak, wat ze ook oplost.
De getallen achter de regels
Twaalf tot twintig mensen, omdat een ruimte bij die omvang alles als één muur kan lezen en als één
gesprek kan discussiëren — in simulaties vinden panels van vijftien 4,9 van de vijf bekende oorzaken bij de drempel van 75%, en een vaste drempel begint pas
panels te verliezen als die ruim boven wat het panel kan overeenkomen ligt. Vijfenzeventig procent in plaats van een gewone meerderheid, omdat een gewone meerderheid een koppeling bekrachtigt zodra acht van de
vijftien die kant op neigen, en daar komen verkeerde koppelingen vandaan: paren beslissen met een gewone meerderheid vindt 2,7 van de vijf oorzaken,
ze beslissen bij 75% — met een herstemming, en een verdeeldheid vastgelegd als betwist in plaats van geforceerd — vindt er 4,3. Vijf gereserveerde plekken, omdat een ruimte
die puur rangschikt naar wat ze voelt, door te stemmen geen enkele echte oorzaak vindt, en met de plekken 2,9 van de vijf.
Splits een grotere ruimte in groepen en voeg de kaarten samen —
deze site doet dat voor elk aantal groepen. Methoden vergeleken ·
Een uitgewerkt voorbeeld